W związku z planowaną na 12 listopada 2026 roku sesją Rady Miasta Szczecinka, dotyczącą budowy Planetarium wraz z Dostrzegalnią Astronomiczną przy ul. Wodociągowej, Szczecineckie Stowarzyszenie Naukowe im. Adama Giedrysa – ASTROSTREFA apeluje do radnych o poparcie tej ważnej dla przyszłości miasta inwestycji.
Zdaniem Stowarzyszenia planowane Planetarium to znacznie więcej niż kolejny obiekt użyteczności publicznej. To szansa na stworzenie nowoczesnego centrum edukacji, nauki i technologii, z którego będą korzystać dzieci, młodzież, nauczyciele, mieszkańcy Szczecinka oraz całego regionu.
Jesteśmy przekonani, że budowa Planetarium i Dostrzegalni Astronomicznej w Szczecinku jest inwestycją potrzebną, uzasadnioną i ważną dla przyszłości naszego miasta. Jej realizacja powinna opierać się na racjonalnym gospodarowaniu środkami publicznymi, odpowiedzialnym planowaniu kosztów oraz wykorzystaniu dostępnych możliwości finansowania zewnętrznego.
Nie powinniśmy rezygnować z ambitnych przedsięwzięć tylko dlatego, że wymagają one nakładów finansowych. Powinniśmy natomiast zadbać o to, aby przynosiły mieszkańcom jak największe korzyści przez kolejne dziesięciolecia.
1. Planetarium to inwestycja w przyszłe pokolenia
Projektowane Planetarium ma być nowoczesnym centrum popularyzacji nauki, łączącym cyfrową salę projekcyjną, interaktywne wystawy, pracownie edukacyjne STEM, specjalistyczną dostrzegalnię astronomiczną oraz centrum obserwacji Słońca i pogody kosmicznej.
Dzieci i młodzież będą mogły nie tylko poznawać tajemnice Wszechświata, ale również samodzielnie prowadzić obserwacje, wykonywać doświadczenia, analizować rzeczywiste dane naukowe i uczestniczyć w projektach badawczych.
Z przygotowanego modelu funkcjonowania obiektu wynika, że szkoły podstawowe i ponadpodstawowe zadeklarowały potencjalne zainteresowanie ofertą Planetarium obejmujące około 2790-2830 uczniów.
W pierwszym pełnym roku działalności, planowanym na 2030 rok, prognozuje się 15 420 uczestnictw w różnych formach aktywności, w tym w seansach, warsztatach, zajęciach edukacyjnych i obserwacjach astronomicznych. Liczba ta obejmuje również wielokrotne uczestnictwo tych samych osób w różnych działaniach.
Planetarium to nie tylko budynek, kopuła i teleskopy. To nie pomnik! To inwestycja w ludzi, ich wiedzę, marzenia i przyszłość. Być może właśnie tutaj młody człowiek po raz pierwszy odkryje pasję do astronomii, fizyki czy nowych technologii, która zadecyduje o jego dalszej drodze życiowej.
2. Szczecinek ma już ludzi, doświadczenie i naukowe osiągnięcia
Astrostrefa podkreśla, że planowana inwestycja nie powstawałaby od podstaw, bez istniejącego zaplecza społecznego i naukowego. Szczecineckie Stowarzyszenie Naukowe im. Adama Giedrysa od lat prowadzi działalność popularyzującą astronomię i nauki ścisłe. Wspólnie z Klubem Miłośników Astronomii SAPiK organizuje wykłady, warsztaty, pokazy nieba i wydarzenia edukacyjne.
Przykładem są coroczne plenerowe „Szczecineckie Spotkania z Astronomią”, w tym wydarzenie poświęcone zaćmieniu Słońca i Perseidom, które odbyło się w tym roku 12 sierpnia.
Stowarzyszenie uczestniczy również w projekcie DLR SOFIE, realizowanym we współpracy z DLR w Neustrelitz, związanym z obserwacjami radiowymi i badaniem zjawisk zachodzących w jonosferze.
Astrostrefa rozwija ponadto kontakty z planetariami w Polsce i za granicą, w tym z Planetarium w Brnie. Udział w spotkaniach branżowych, między innymi w „Dniu Planetariów” w Planetarium Śląskim w Chorzowie, umożliwia wymianę doświadczeń i poznawanie sprawdzonych rozwiązań organizacyjnych oraz edukacyjnych.
Mamy doświadczenie, współpracowników, kontakty naukowe i ludzi pełnych pasji. Mamy również młodzież zainteresowaną nauką. Brakuje nam natomiast odpowiedniej infrastruktury, która pozwoliłaby ten potencjał w pełni wykorzystać. Planetarium może stać się miejscem, w którym te wszystkie działania znajdą wspólną przestrzeń do dalszego rozwoju.
3. Odpowiedzialne gospodarowanie środkami publicznymi
Astrostrefa dostrzega znaczenie pytań dotyczących kosztów budowy oraz późniejszego funkcjonowania obiektu. Zgodnie z opracowanym modelem działalności na 2030 rok prognozowane roczne koszty regularnego funkcjonowania Planetarium wynoszą około 2,014 mln zł, przy przewidywanych przychodach własnych na poziomie 355,2 tys. zł. Oznacza to potrzebę zapewnienia finansowania działalności w wysokości około 1,659 mln zł rocznie. Należy zauważyć, że są tutaj wyliczone tylko orientacyjne przychody, nie ma przychodów z innych źródeł, np. realizowanych projektów czy grantów.
Są to założenia planistyczne, wymagające dalszej weryfikacji i optymalizacji!
Zdaniem Stowarzyszenia należy szczegółowo przeanalizować możliwości racjonalizacji wydatków, organizacji pracy personelu, pozyskiwania dodatkowych przychodów oraz rozwijania współpracy z instytucjami naukowymi i edukacyjnymi.
Jednocześnie Astrostrefa przypomina, że publiczne placówki edukacyjne i kulturalne nie są tworzone wyłącznie po to, aby osiągać zysk finansowy.
Ich znaczenie należy oceniać również poprzez korzyści społeczne, rozwój kompetencji młodego pokolenia, dostępność nowoczesnej edukacji i wpływ na atrakcyjność miasta.
Ważnym elementem planowanego przedsięwzięcia jest także możliwość wykorzystania znaczącego dofinansowania zewnętrznego. Ewentualna rezygnacja z inwestycji powinna zostać poprzedzona jednoznacznym ustaleniem możliwości i konsekwencji zmiany przeznaczenia tych środków.
4. Projekt, który może i powinien łączyć ponad podziałami
Szczególnie ważnym elementem stanowiska Astrostrefy jest apel o ponadpartyjne podejście do inwestycji.
Jestem głęboko przekonany, że budowa Planetarium i Dostrzegalni Astronomicznej w Szczecinku może i powinna być przedsięwzięciem ponadpartyjnym. Nauka nie ma barw politycznych. Marzenia dzieci nie należą do żadnego ugrupowania, a przyszłość naszego miasta powinna być wspólną troską wszystkich jego przedstawicieli.
Planetarium nie będzie inwestycją jednej kadencji samorządu, jednego burmistrza ani jednej większości w Radzie Miasta. Będzie służyć kolejnym pokoleniom mieszkańców Szczecinka.
Stowarzyszenie apeluje więc, aby ocena projektu była wynikiem rzeczowej dyskusji, odpowiedzialności finansowej i troski o rozwój miasta, a nie bieżących sporów politycznych.
Za dwadzieścia czy trzydzieści lat nikt być może nie będzie pamiętał dzisiejszych sporów. Pozostanie natomiast Planetarium, z którego będą korzystać kolejne pokolenia dzieci i młodzieży. Nie chodzi o to, kto przypisze sobie zasługę jego wybudowania. Chodzi o to, co dzięki tej inwestycji otrzymają mieszkańcy Szczecinka i regionu.
5. Kontynuacja dziedzictwa Adama Giedrysa
Dla Szczecineckiego Stowarzyszenia Naukowego szczególne znaczenie ma postać jego patrona – Adama Giedrysa, który udowodnił, że również w niewielkim mieście można rozwijać zainteresowania astronomiczne, prowadzić obserwacje i inspirować innych do poznawania Wszechświata. Powstanie nowoczesnego Planetarium byłoby symboliczną i praktyczną kontynuacją tego dziedzictwa.
Adam Giedrys pokazał, że ze Szczecinka można patrzeć ku gwiazdom i osiągać rzeczy niezwykłe. Dzisiaj mamy szansę stworzyć warunki, aby kolejne pokolenia mogły rozwijać podobne zainteresowania. Nie odbierajmy im tej możliwości!
6. Apel Astrostrefy do Rady Miasta
- Szczecineckie Stowarzyszenie Naukowe im. Adama Giedrysa – ASTROSTREFA zwraca się do Rady Miasta Szczecinka o odstąpienie od przyjęcia uchwały stanowiskowej wyrażającej sprzeciw wobec budowy Planetarium i Dostrzegalni Astronomicznej;
- Stowarzyszenie proponuje jednocześnie przeprowadzenie pogłębionej analizy finansowej i organizacyjnej projektu oraz powołanie ponadpartyjnego zespołu konsultacyjnego z udziałem przedstawicieli samorządu, środowiska oświatowego, naukowego i społecznego.
Celem takiego zespołu byłoby wypracowanie racjonalnego modelu funkcjonowania placówki, zapewniającego wysoką jakość działalności edukacyjnej przy odpowiedzialnym gospodarowaniu środkami publicznymi.
Astrostrefa deklaruje gotowość do aktywnego udziału w tych pracach i wniesienia własnego doświadczenia oraz kontaktów naukowych.
Nie chcemy być jedynie stroną popierającą inwestycję. Chcemy być partnerem w tworzeniu miejsca, które dobrze i odpowiedzialnie będzie służyć Szczecinkowi przez dziesięciolecia.
Niech Planetarium nie dzieli, lecz łączy!
Kadencje samorządowe przemijają, zmieniają się burmistrzowie, radni i polityczne większości. Ale inwestycje w naukę, edukację i rozwój młodego pokolenia pozostają. Nie budujmy politycznych podziałów wokół miejsca, które ma poszerzać horyzonty. Niech Planetarium stanie się naszym wspólnym osiągnięciem – inwestycją ponadpartyjną, ponadkadencyjną i przede wszystkim inwestycją dla przyszłych pokoleń Szczecinka i regionu.
Krzysztof Graczyk, Prezes Szczecineckiego Stowarzyszenia Naukowego im. Adama Giedrysa – ASTROSTREFA
